Het is maandagmorgen acht uur als mijn telefoon gaat: “Sorry dat ik je nu al bel maar er is dit weekend weer zoveel misgegaan tussen Joost en mij. Ik weet dat in de SCHIPaanpak alle gesprekken gezamenlijk worden gevoerd maar ik wil toch een keertje apart met jou afspreken. Er is namelijk iets waar ik mij grote zorgen over maak”.
Weerstand om af te hechten
Margot en Joost zitten in het eind van fase 1. Het is een moeizaam verlopend proces waarbinnen Joost weliswaar zegt dat hij gemotiveerd is om zijn relatie met Margot zorgvuldig te willen afhechten maar de weerstand om het echt aan te gaan is iedere sessie zicht- en voelbaar. Even voel ik de verleiding om in te gaan op het verzoek van Margot. Wellicht zou het ook mij kunnen helpen om duidelijk te krijgen wat maakt dat het proces stagneert. Rationeel kan ik bedenken dat SCHIPtrajecten niet altijd lopen zoals je je zou wensen.
De angel er niet uit krijgen
Zo kan het voorkomen dat je als SCHIPbehandelaar ‘de angel’ maar niet aan de oppervlakte krijgt. Het is een professionele verantwoordelijkheid om hierop te reflecteren:” Wat maakt dat het vastloopt, wat is hier aan de hand, heb ik wat over het hoofd gezien, welke interventie is hier geïndiceerd enz. enz.?” Natuurlijk herken ik zelf ook wel eens de neiging een individuele sessie in te plannen. Er zijn situaties waarin de aanwezigheid van denkbeeldige ‘roze olifant’ niet meer te ontkennen valt, of wanneer partners zelf aangeven een individueel gesprek met mij te willen.
De roze olifant
Een van de belangrijkste kernelementen van de SCHIPaanpak is echter dat, vanaf de start, alle sessies gezamenlijk worden gevoerd en er, zeer nadrukkelijk, geen individuele contacten zijn. Daarnaast worden alle mails en app contacten in cc verstuurd. De oplettende lezer zou nu kunnen opmerken dat ik dit telefoongesprek wel met Margot alleen voer. Dit klopt maar in dit geval is deze keuze legitiem omdat het alleen gaat over een afspraak maken en niet over de inhoud, het blijft altijd weer een uitdaging om, ook nu in dit gesprek met Margot, haar niet inhoudelijk te laten vertellen wat er speelt.
Kortdurend positief effect van individuele sessie
Individuele sessies hebben een kortdurend positief effect waarvan de houdbaarheid duurt tot aan de deur van de behandelkamer. Een empathische, ondersteunde en bevestigende therapeut kan voor een kort moment heel fijn zijn. Vele malen effectiever is echter wanneer die erkenning komt van de ex-partner. Kenmerkend voor relaties die ‘in slecht weer’ zijn beland of zijn ontspoord is dat er ten tijde van de relatie veel is verzwegen. Veelal was het reeds geruime tijd al niet meer veilig om elkaar het achterste van de tong te tonen. Dat heeft geresulteerd in het ‘uit verbinding raken’ en, in de situatie van Joost en Margot, uiteindelijk tot een scheiding. Het is van essentieel belang om dit, in de beschermende context van de behandelkamer, alsnog met elkaar te delen.
Patronen van de relatie worden herhaald
Individuele sessies doen in feite precies datgene dat tijdens de relatie heeft geleid tot verwijdering tussen de ex-partners. Ik leg Margot nogmaals uit waarom ik niet wil en kan ingaan op haar verzoek. Het is even stil aan de andere kant van de telefoon. Ik vraag haar na te willen denken wat haar zou helpen om datgene dat ze Joost zou willen zeggen/vragen toch over het voetlicht te brengen. Ik zeg haar hierin te zullen ondersteunen. Aan de andere kant van de lijn hoor ik een diepe zucht maar gelukkig zegt Margot hiermee in te stemmen.
jdens de eerstvolgende sessie lukt het Margot om aan Joost haar zorgen te delen en hem de nooit eerder gestelde vraag te stellen. Dat leidde tot veel emoties aan beide kanten. Het resultaat was echter dat de dikke lucht verdween en er ruimte ontstond elkaar te horen, te zien en erkenning te kunnen geven.