Nooit een vechtscheiding
Saar en Willem hadden elkaar stellig beloofd dat hun scheiding nooit zou verzanden in een nare vechtscheiding. Om deze goede intentie kracht bij te zetten besluiten ze om de SCHIPaanpak te doorlopen. Willem is de initiatiefnemer van de scheiding. Hij vertelt dat zijn huwelijk eigenlijk best goed was. Hun kinderen zijn de deur uit en studeren alle drie. Financieel hadden ze het meer dan goed en conflicten waren op een hand te tellen. Wat hij nooit had verwacht was echter toch gebeurd, hij was verliefd geworden op zijn collega Roos. Het sluimerende gevoel dat er misschien wel meer diepgang mogelijk zou zijn binnen zijn relatie had een naam gekregen. Voor Saar was het ontzettend pijnlijk te accepteren dat Willem geen moeite meer wilde doen om die diepgang alsnog bij haar te vinden.
Focus op afhechten emotionele scheiding
Gedurende het echtscheidingsproces is Saar tijdelijk in het huis van vrienden getrokken. Willem bleef in hun gezamenlijke koopwoning. Zowel Saar als ook Willem hebben een eigen advocaat. Hoe het verder zal gaan met de praktische financiële afhandeling van de scheiding is nog onduidelijk. Voorop staat dat beiden zich eerst willen focussen op het afhechten van hun emotionele scheiding. Tot zover zou je kunnen spreken van de ideale scheiding waarin de schade tot een minimum beperkt lijkt te blijven.
Inventarisatie conflicten
We zitten in eindfase 2. Dit is de fase waarin alle verliezen die zich schuilhouden onder het conflict worden geïnventariseerd en het gedrag ofwel de effecten die daaruit voortvloeien zichtbaar worden. Dit heeft bij Saar en Willem geleid tot wederzijds begrip en niet geheel onbelangrijk ook tot inzicht in eigen reacties en beweegredenen. Zo blijken ze meer overeenkomstige verliezen te hebben dan ze zich voorheen hadden gerealiseerd.
Ik concludeer dat we de stap naar fase 3 kunnen maken. Dit is de fase waarin de ex-partners elkaar gaan helpen datgene onder woorden te brengen wat, om welke reden dan ook, nog niet eerder heeft kunnen plaatsvinden. In deze fase is er doorgaans voldoende veiligheid gecreëerd om elkaar het achterste van de tong te kunnen tonen. Alle lichten lijken op groen te staan maar dan stagneert het proces. Saar zet haar hakken in het zand en lijkt de boel te traineren. Ze is terughoudend, formuleert weifelend en werkt niet mee. De afgelopen weken liepen de gemoederen tussen Willem en Saar zelfs hoog op. Het begon met een ogenschijnlijk klein conflict.
Irritaties lopen op
Saar had Willem gevraagd om een aantal fotoboeken voor haar klaar te leggen. Afgesproken was dat Saar die bij hun huis zou ophalen. Op het laatste moment kwam Saar terug op de gemaakte afspraak en ‘eiste’ dat Willem de fotoboeken op haar werk zou brengen. Willem vond dit een onzinnig verzoek. Het kantoor van Saar is gevestigd aan de andere kant van de stad waardoor het hem minstens een halfuur tijd zou kosten. Dit leidde tot een stevig conflict waarbij Saar ontstak in hevige woede. De geest leek uit de fles te zijn en zo ontstonden er steeds meer irritaties. Ogenschijnlijk ging het over peanuts maar de impact was er niet minder om. Wat was er aan de hand en wat maakte dat de, in eerste instantie respectvol verlopend vechtscheiding, juist nu zo vastliep? Het puzzelde mij zeer.
Er restte mij niets anders dan de vraag te stellen: “Wat is hier aanwezig maar mag er om welke reden dan ook niet zijn’?
Een ander in mijn huis
Op mijn doordringende vraag volgde een doodse stilte. Mijn ervaring is dat dit doorgaans een goede indicatie is ‘er ‘dichtbij te zitten. Ik hoefde niet lang te wachten. Saar ging helemaal los. Al stotterend en snotterend, de blik van Willem vermijdend gooit ze haar bange vermoedens, haar angst en diepste verdriet op tafel: “Dat jij straks met die Roos in ons mooie huis gaat wonen. Dat zij straks door mijn keuken loopt aan mijn spullen zit. Het huis dat ik een kwart eeuw lang met zoveel liefde heb ingericht, het huis van ons en de kinderen met al die mooie herinneringen van ons samen, daar ga ik aan kapot. Ik wil er niet meer naar toe”
Willems’ mond valt open van verbazing; ”Dat zat je dus dwars. Maar deze aanname is van jou. Geen haar op mijn hoofd die ook maar een moment heeft overwogen om in ons huis te gaan samenwonen met Roos. Ik dacht dat je dat wel zou begrijpen. Had het me eerder gevraagd. Maar ik realiseer me dat ik het je ook had kunnen laten weten, dat zou veel gedoe hebben gescheeld. Eerlijk en oprecht dacht ik dat jij dat wel wist. Ik wil samen met jou het huis verkopen zodat we beiden een nieuwe start kunnen maken. Omdat we ervoor hebben gekozen om ons eerst te richten op de emotionele afhechting van ons huwelijk heb ik mijn advocaat gevraagd de procedure op ‘on hold’ te zetten”
Denken voor de ander als patroon
De opluchting bij Saar is groot. Het zal de lezer niet verbazen dat Saar en Willem gedurende hun relatie al vaker tegen deze communicatiestoornis zijn opgelopen. Zij waren als het ware gepromoveerd in het communiceren op basis van assumpties.
Met name in de wat langer durende relaties sluipt dit fenomeen er, met alle gevolgen van dien, zomaar in. Men denkt op basis van veronderstellingen, een inwendig gevoel of op grond van overtuigingen zeker te weten wat die ander denkt, vindt of wil. Op basis van deze aanname wordt er gehandeld dan wel besloten. Effectiever zou zijn als de aanname eerst getoetst zou worden bij de andere partner.
Het is nooit te laat om te leren. Dit inzicht zal Saar en Willem zeker helpen om hun SCHIP-traject verder succesvol te kunnen doorlopen.