en hoe je voorkomt dat je seksleven verdwijnt
Seks is kwetsbaar. Zelfs als het goed gaat, is het al lastig om erover te praten. En als er problemen zijn? Dan wordt het helemaal ingewikkeld.
Laatst had ik een gesprek met Tineke over dit onderwerp in onze podcast. Ze was tot de conclusie was gekomen dat het praten over seks een ingewikkeld onderwerp is en dat partners het gesprek nog wel eens met alle gevolgen van dien willen vermijden. En daar heeft ze helemaal gelijk in.
Want als het stellen al niet altijd lukt om erover te praten als er geen problemen zijn, laat staan hoe moeilijk het is als dat wel het geval is.
Nooit over seks praten tijdens het vrijen
Tineke zegt altijd: heb het nooit over seks als je aan het vrijen bent. Behalve dan natuurlijk dat je kunt aangeven wat je prettig vindt. Maar ook dat is niet altijd eenvoudig, want je bent zo kwetsbaar in die situatie. Ga het gesprek aan als je met je partner aan de keukentafel zit.
En dan nog is het een precaire aangelegenheid. Hoe vertel je je partner wat je nodig hebt, wat je mogelijk anders zou willen?
Want niet alleen jij bent kwetsbaar om dat te vertellen, maar jouw partner is ook kwetsbaar en kan zich beschaamd voelen als hij mogelijk zou kunnen denken iets niet goed te hebben gedaan. In die schaamte om niet te voldoen zit de angst voor afwijzing. En voor je het weet ga je het gesprek maar uit de weg, dan kun je het ook niet fout doen.
De casus van Lars en Moniek
Tineke vertelde me over een stel in haar praktijk. Laten we ze Lars en Moniek noemen. Moniek had het initiatief genomen voor de SCHIPaanpak. Ze zei: we hebben een zielloos huwelijk en ik sta hier alleen in, want Lars vindt het allemaal wel meevallen maar ondertussen heeft hij zo zijn eigen oplossingen gevonden.
We hebben hier te maken met twee verschillende percepties van een nog niet gedeeld gezamenlijk probleem.
Deze twee vijftigers hadden tot een paar jaar geleden een liefdevolle relatie waarbij intimiteit een belangrijke rol speelde. Stiekem waren ze er zelfs een beetje trots op dat het hun nog steeds met de seks goed lukte.
De klad erin
Maar de klad was in hun seksuele relatie gekomen. De frequentie in het vrijen liep terug, Lars nam nauwelijks nog het initiatief en als Moniek hun tanende seksuele relatie ter sprake bracht, weet Lars zijn verminderde seksdrift aan het ouder worden.
Zo gaat dat in veel relaties. Eerst is de afname van seksualiteit nog een onderwerp en is men het erover eens: we moeten weer wat vaker vrijen. Vervolgens blijft het bij het uitspreken van deze intentie maar gebeurt er niets. En dan komt het moment dat er niet meer over wordt gesproken en zo vloeit de seks uit de relatie door de achterdeur het afvoerputje in.
De tragiek is dat er vervolgens onderliggende irritaties komen die ogenschijnlijk gaan over niets maar een symptoom zijn voor de kwijtgeraakte verbinding. De anti-baklaag is aangetast. De metafoor voor een beschermlaag tussen wij en de rest van de wereld. Die is niet meer intact waardoor je minder van elkaar kunt verdragen.
Het geheim van Lars
Op een gegeven moment kwam Moniek erachter dat Lars regelmatig naar porno keek en daarbij masturbeerde. Voor alle duidelijkheid vertelde ze erbij dat ze geen enkel probleem heeft met porno en dat ze van mening is dat seksuele autonomie als het ware een grondrecht is. Dat was dus niet datgene waar ze zo van onderuit is gegaan.
Het feit dat Lars dit heimelijk deed en haar daarin buiten heeft gesloten, genereerde de ergste pijn bij haar.
Het was zeker niet eenvoudig voor Lars om tegen Moniek te vertellen dat hij de laatste tijd regelmatig last had van erectiestoornissen. Omdat dit tijdens het vrijen met Moniek steeds vaker voorkwam, wilde hij zichzelf testen en had hij de hulp van porno gezocht. Hij schaamde zich daar zo voor dat hij Moniek daarin niet heeft gekend.
En intussen dacht zij misschien niet meer aantrekkelijk te zijn voor hem. Toen ze achter zijn oplossing kwam, ging het nog veel verder: doordat ze zich buitengesloten voelde, kreeg ze ook nog het gevoel er niet meer toe te doen.
Ze vond het uitermate vernederend dat ze steeds hun seksuele relatie ter sprake bracht en Lars zich van de domme hield, terwijl hij wist hoe het werkelijk zat. In haar perceptie had Lars eenzijdig besloten hun seksuele relatie aan de wilgen te hangen. Daar zat haar diepste verdriet.
Erectiestoornis heb je niet altijd alleen
Wat een nare situatie voor beiden. Tineke heeft ze door middel van psycho-educatie uitgelegd dat je erectiestoornis niet altijd alleen hebt. Overigens geldt dat natuurlijk voor alle problemen op seksueel vlak, maar dit ter zijde. Niet altijd is dit een fysiologisch probleem, het kan evenzogoed een psychische oorzaak hebben. Door er samen over te praten kunnen er mogelijk nieuwe manieren gevonden worden om op een bevredigende wijze te vrijen.
Het is weer zo duidelijk dat seksualiteit in de basis alles te maken heeft met communiceren. En natuurlijk dat je je veilig weet bij de ander zodat je kwetsbaar kunt zijn. Juist daardoor is de kans vele malen groter dat je juist de verbinding met elkaar niet kwijtraakt.
Gelukkig is deze relatie gered, maar ik moet er niet aan denken hoe deze relatie verder had kunnen ontsporen als dit stel niet de moed had getoond om het samen aan te gaan.
Het klinkt zo simpel en zo voor de hand liggend, maar alles wat vermeden wordt uit schuld of schaamte leidt uiteindelijk altijd tot verwijdering tussen partners.
Slaap je nog samen?
Even een zijstap. Slaap je nog samen in een bed? We horen steeds vaker dat stellen apart slapen onder het mom van slechte slapers of snurkende partner. Best begrijpelijk, maar wat betekent dat voor de seksuele relatie?
Ook hier is de basis: kun je het er samen over hebben? Kun je bespreken of je het ermee eens bent en of je daar samen afspraken over kunt maken. En dat dit niet een eenmalige aanbieding is, maar dat je dat gesprek zult moeten herhalen.
Wat kun je doen als de intimiteit verdwijnt
Dus wat kun je doen als je merkt dat de intimiteit aan het verdwijnen is? Of als je merkt dat er iets speelt waar je niet over durft te praten?
Ga het gesprek aan. Niet in bed, maar aan de keukentafel. Wees eerlijk over wat je voelt, wat je nodig hebt, wat je mist. En durf kwetsbaar te zijn. Want juist in die kwetsbaarheid ligt de sleutel naar verbinding.
En besef: je bent niet alleen. Je partner is net zo kwetsbaar als jij. Samen kun je nieuwe manieren vinden om met elkaar te zijn, om elkaar te vinden, om de verbinding te behouden.
Want seks is meer dan alleen seks. Het gaat om verbinding, om gezien worden, om er mogen zijn. En dat verdient alle moeite om voor te vechten.