Schuldevoel in de relatie

Vertwijfeld, of wellicht is het meer wanhopig, kijkt de man om zich heen. Zijn ex-partner oogt hoopvol en zit op het puntje van haar stoel. Meerdere keren heeft ze gehoopt dat haar ex-partner haar erkenning zou kunnen geven voor het feit dat hij verliefd is geworden op een ander en haar daarvan maandenlang heeft weten buiten te sluiten. Natuurlijk was zijn vreemdgaan ook vreselijk pijnlijk voor haar, maar dat hij haar niet heeft betrokken in zijn gevoelens voor ‘die andere vrouw’ heeft haar meer dan diep gekwetst.

Eerlijk zijn in de relatie

“Had het me maar verteld” zei ze, “dan hadden we misschien nog een kans gehad samen. Maar kennelijk was 24 jaar samenzijn niet voldoende om dit met mij te willen delen”. Tot dusver kwam zijn ‘verweer’ niet veel verder dan: “ik wilde je niet kwetsen. Ik wist ook niet welke kant het uit zou gaan…”

We hebben een goed huwelijk

Het was opmerkelijk genoeg een goed huwelijk. Daar zijn beiden het roerend over eens. Twee aardige, intelligente hoogopgeleide mensen die beiden houden van kunst, literatuur, en goede gesprekken. Hun inmiddels uithuiswonende dochter van 22 kan er tot op de dag van vandaag niet over uit dat haar ouders…haar ouders nota bene, in een echtscheiding zijn geraakt. Hij werd verliefd op een andere vrouw. In deze nieuwe relatie ontdekte hij stukken van zichzelf die tot dusver niet aangeraakt waren.

De ingezette SCHIPaanpak is effectief en beiden zijn gemotiveerd om deze straks succesvol te kunnen afsluiten. Ondertussen probeer ik te ontdekken: wat maakt dat hij geen erkenning kan geven voor het feit dat hij haar buitengesloten heeft. Wat maakt dat dit zo moeilijk voor hem is?

Schuld en schaamte

Schuld en schaamte zijn de twee meest complexe emoties, las ik laatst. En welke van de twee is nu lastiger, schaamte of schuld?  Deze twee grootheden, want dat zijn ze, worden bij regelmaat door elkaar gehaald of in een adem genoemd. Er zit echter wel degelijk een verschil tussen die twee.

Schaamte gaat veel meer over je hele zelf en schuld refereert meer aan je gedrag. Eigenlijk kun je zeggen dat schaamte de kern van je identiteit raakt en daardoor in feite veel pijnlijker is dan schuld. Schuld kun je als het ware aflossen door excuus te maken of het onrecht, of de fout die je hebt begaan recht te zetten of te herstellen. Bij schaamte heb je de neiging om je te verstoppen en te vluchten. Je bent eigenlijk hulpeloos en aan jezelf overgeleverd.  Maar bij schuld kun je in beweging komen door naar die ander toe te gaan, door iets te doen wat helpend is om die schuld weg te nemen.

Schamen voor je gedrag

Terug naar mijn cliënten en wat bleek? De man in kwestie voelde zich wel schuldig maar de schaamte over zijn gedrag was zo groot dat hij niet bij zijn schuldgevoel kon komen. Kom er maar eens achter dat schaamte dus zo in de weg kan zitten waardoor hij geen contact kon maken met zijn schuldgevoel. Liever zakte hij nog door de grond, bij wijze van spreken, om voor de eeuwigheid te verdwijnen dan verantwoordelijkheid te nemen voor zijn ‘schuld’. Toen hij daar wel kon aankomen kon hij tegen haar zeggen: “Ik schaam me zo voor alles. Ik had je moeten meenemen in mijn ongelukkig zijn. Daar heb ik je diep mee gekwetst. Als ik het over zou kunnen doen zou ik het wel met je delen. Het spijt me meer dan ik je kan zeggen”

Daarna ontstond er ruimte en lucht waardoor ze samen verantwoordelijkheid konden nemen voor de situatie waarin ze zijn beland.

Je zou ook nog kunnen spreken van een passieve en een actieve schuld. Je kunt ook schuldig zijn door iets niet te doen of na te laten. Maar de uiteindelijke uitkomst is dat partners elkaar hierdoor kwijtraken. Schaamte kan dusdanig in de weg zitten dat je niet meer in staat bent om het achterste van je tong aan elkaar te laten zien. Ik denk wel eens dat het benoemen van je schaamte veel ellende binnen relaties zou kunnen voorkomen.

Geef ruimte aan je schaamte

Eerst aankomen bij je schaamte alvorens je oprecht iets kunt doen met je schuld, waardoor het verantwoordelijkheid nemen voor die schuld veel meer impact en betekenis krijgt. Het wordt als het ware doorleefde schuld.

Winkelwagen

 

Op verschillende momenten organiseren wij een SCHIP-webinar.